2020 / 03 / 26
Oteiza lagunartean online lantegia

Oteiza lagunartean programa sareko programa komunitario bat da. Horretan, museoak gonbidatu egiten zaituzte Jorge Oteizaren eskultura-lana familiako jolasetik, lagunartetik, eta material sinpleak erabiliz berrinterpretatzeko. Ez dago planteamendu bakoitzarentzako erantzun itxirik, zuen irudimenak eta zuen esperimentatzeko gogoak jarriko dute muga.

Eta emaitzak partaide guztiekin partekatzearren, egiten duzuen lanaren irudi edo bideo bat bidali ahal izango duzue Museoaren sareetara

 
2020 / 03 / 2
Oteiza Museoak eta Mentalia osasun klinikak garapen pertsonalerako eta sormena sustatzeko proiektu bat garatuko dute eskultorearen laborategi esperimentalaren inguruan

 

  • “Jorge Oteizaren eskultura-prozesuen gaineko begirada esperientziatik” da 14 egoiliarrek parte hartuko duten programaren izena

Argazkiak: Iñaki Porto

Oteiza Museoak eta Iruñeko Mentalia Osasun Mentaleko Klinikak “Jorge Oteizaren eskultura-prozesuen gaineko begirada esperientziatik” proiektua garatu dute. Horren xedea zentroko egoiliarren arteko harremanak hobetzea da eta, horretarako, sorkuntza-lan komuna garatuko dute, sormena sustatuz garapen pertsonala hobetzearren.

Lana garatzeko abiapuntua Oteizaren “Laborategi esperimentala” izan da, formatu txikiko eskultura-garapen multzo handi bat eratzen duten 2.400 piezaz osatua. Guztira 14 egoiliar partaide dituen proiektuaren ardatz nagusia “familia” eta “esperimentazio” kontzeptuak dira. Partaide gehienek, bere bizitzan zehar, harreman zuzena izan dute arte-sorkuntzarekin. Horrenbestez, proiektuak aukera emango die berezko sortze indar hori berreskuratu eta, hurrena, bere osasuna eta ongizatea hobetzera bideratzeko.

Jardueraren egitura honakoa da: lehenik Oteiza Museorako bisita egin dute, eta bertan Oteizaren obrarekin harremana izan dute partaideek. Bisita horren helburua partaideen interesa piztea eta artistaren eskultura-prozesuetara hurbiltzea izan da, ondoren erreferentzia izango baitzaizkie lantegiko eginkizunetarako.

Bigarrenik, 6 lantegi praktiko egingo dira (otsail eta martxoan zehar), eta horietan material askotarikoak landuko dira, hala nola xaboia, buztina, papera etab., sortze prozesuaren gaineko esperimentazioa eskulturatik lantzearren. Egiten diren lanek lan unitate bat osatuko dute, laborategi bakar batean bildu bat, eta horrek talde lana, taldearekiko harremana, norbera hobetzeko grina eta bide berrien etengabeko bilaketa sinbolizatuko ditu.

Mentalia Pamplona-k gaixotasun mental larria duten pertsonak ditu espezialitate, eta autonomia pertsonal eta soziala berreskuratzera bideratzen du nagusiki bere lana, arreta mediko psikiatriko eta psikologikoaren eta erizaintzakoaren laguntzarekin.

Oteiza Museoak, bere heziketa-jardueratik, helburu nagusien artean du artea kolektibo desfaboratuenei hurbiltzea, betiere Jorge Oteizaren beraren filosofiari jarraikiz, horren arabera artea, produktu estetikoa izateaz gain, tresna soziala ere bada eta.

Oteiza Museoko Hezkuntza Estetiko Saileko arduradun Aitziber Urtasunek Mentalia Pamplona-ren arteterapeuta Ana Rosa Sanchezekiko elkarlanean diseinatu eta garatu duen proiektu berri hau Oteiza Museoak garatutako pedagogia sozialeko programaren parte da; izan ere, programa horren barnean, aurreko urteetan beste zenbait prestakuntza-ekintza berezi garatu dira gizarte bazterketa egoeran dauden edo behar bereziak dituzten Nafarroako zenbait kolektiborekin, esate baterako San Javier Osasun Mentaleko Zentroarekin, Iruñeko Kartzelarekin, Virgen del Camino Ospitale Gelarekin, Gurutze Gorriko Emakume Migratzailearentzako Arreta Arloarekin, CEAR (Comisión Española de Ayuda al Refugiado) edo Sarrigurengo Familia Arretako Zentroarekin landu diren programen kasuan bezala.

 

 
2020 / 02 / 11
Oteiza Artiumeko “Zeru bat, hamaika bide. Prácticas artísticas en el País Vasco entre 1977 eta 2002” erakusketan

Oteizaren obra eta pentsamendua izango da Gasteizko Artium Museoak 2020ko otsailaren 7tik 2021eko otsailaren 7ra bitartean egingo duen “Zeru bat, hamaika bide. Prácticas artísticas en el País Vasco entre 1977 y 2002″ erakusketan, Oteiza Museoak lagatako hainbat dokumentu eta argazkiren eta ikusizko poema baten bitartez.

Guztira 28 elementu dokumental dira, Oteizaren eskuizkribuak eta makinan idatzitako testuak zein Oteiza Museoaren artxiboko irudiak, esaterako Euskal Herriko kultur politikari buruzko aipamenak, Oteizak museo esperimentalerako pentsatutako zirriborroak, Gasteizen museo bat eraikitzeko proiektuari buruzkoak, eta baita Oteizak berak eta Nestor Basterretxeak egin Sabin Etxearen proiektuko irudi asko ere. Dokumentazio multzo nagusi horren osagarri, “Ilbetea Fiteron” ikusizko olerkia izango da.

Artium Museoko bildumaren funtsak ditu ardatz erakusketa honek, eta euskal testuinguruan garatutako praktika artistiko eta kulturalei buruzko gogoeta zabala egiten du. 1977. urtea da erakusketaren abiapuntua, gertaera politiko, sozial eta kultural handien garaiaren hasier: besteak beste, lehenengo hauteskundeak egin ziren, lau hamarkadako diktaduraren ondoren, edo instituzio-esparru berri bat sortu zuten legeak aldarrikatu ziren. Aldi horretan egin ziren, orobat, Emakumearen I. Jardunaldiak, hiru urte geroago Euskal Herriko Unibertsitatea izango zen hartan. Bi hamarkada baino gehiago hartzen dituen duen erakusketa hau 2002. Urtean amaitzen da, Artium Museoa ireki zen urtean.

Praktika artistikoak, kultura-adierazpenak eta prozesu historikoak lotuz, erakusketak, besteak beste, honako gai hauek jorratzen ditu: aldi horretan gertatutako instituzionalizazio-prozesuak, artisten parte-hartzea kultura-politiken eraketan, praktika artistikoen eta gizarte-mugimenduen arteko gurutzaketak, kontzientzia feminista sortzea edo XX. mendearen amaieran tokikoaren eta globalaren artean izandako tentsioak. Gure egungo orainaren konplexutasuna eta aberastasuna erakusten duten ahotsen, moduen eta egiteko moduen batura, iragan hurbilari begira.

 

 

 
2020 / 02 / 10
Oteiza  ICO Museoko “Sáenz de Oiza. Artes y oficios” erakusketan

Argazkia: ©César González

Jorge Oteizaren obrak leku nabarmena hartuko du aurten Madrilgo ICO Museoan otsailaren 6tik maiatzaren 10era bitartean ikusgai egongo den “Sáenz de Oiza. Artes y oficios” erakusketan.

 

Argazkia: ©César González

Zehazki, Oteiza Museoak bere bildumako 14 obra laga ditu, XX. mendeko arkitekturako izen handienetakoa den Francisco Javier Saenz de Oizaren (Kaseda-Nafarroa, 1918 – Madril, 2000) jaiotzaren mendeurrenaren ospakizunarekin lotutako ekitaldien barnean antolatu den erakusketa horretarako.

Argazkia: ©César González

Erakusketan Oteizaren obra multzo oso bat egongo da ikusgai. Saenz de Oizak harreman pertsonal eta profesional estua izan zuen Oteizarekin, eta proiektu askotan elkarlanean aritu ziren, esaterako Arantzazuko basilikaren berrikuntzan, “Santiago Bideko Kaperaren” proiektuan eta Bilboko Alondegikoan. Horiez guztiez gain, Altzuzako Oteiza Museoaren eraikuntzan ere bere lankidetza eskaini zuen Oizak. Zehazki, erakusketak Arantzazuko proiektuari lotutako 7 pieza erakutsiko ditu (“Oizaren Andre Maria” tartean), Oteizaren proiektu esperimentalari zegozkionak eta garatu zituen espazioaren desokupazio prozesuei lotuak.

Argazkia: ©César González

Erakusketak, Saenz de Oizaren sorburura eta honek garai hartako espirituarekin izan zuen harremanera hurbildu ondoren, arkitektoaren mundu pertsonala eta obra aurkezten dizkigu, Oizaren begiradak hartzen zuen espektro zabaleko artista multzo txiki batek lagunduta. Ibilbideak lagun horien arteko adiskidetasuna gogorarazten digu. Izan ere, lagun horiek presente eta partaide izan ziren, bai bere arteaz bai mezenasgoaz, Oizaren proiektuetako askotan, eta haren arkitekturaren kontzepzio eta garapen librerako iturriak aberastu zituzten.

 
2020 / 01 / 30
“El muro de Jorge Oteiza. Un sistema para proyectaren el espacio” argitalpen berria

 

  •  Joaquin Lizasoain irakasle eta arkitektoak eskultorearen pentsamendu estetikoaren funtsezko paradigmetako bat aztertzen du
 
Argitalpena: El muro de Jorge Oteiza. Un sistema para proyectar en el espacio
Egilea: Joaquin Lizasoain
Editorea: Jorge Oteiza Fundazio Museoa eta Euskal Herriko Arkitektoen Elkargoaren (COAVN) Nafarroako Ordezkaritza, Eguesibarko Udalarekiko lankidetzan.
374 or. Prezioa: 23 euro.

 

Joaquin Lizasoain

Murrua, Jorge Oteizak espazioari buruzko bere teoria estetikoan enuntziatutako lehenbiziko kontzeptua, haren saiakera nagusi ia-ia guztietan ageri da. Horretaz gain, presentzia ezin garrantzitsuagoa du artistak idatzitako hamarka dokumentu eta ohar espezifikotan. Gogoeta behin eta berriro errepikatu horrek artistaren eskultura-estetikaren paradigma bat adierazten du, bi dimentsioko eta hiru dimentsioko irudikapenen artean sortzen den gatazka espazialari dagokionez; izan ere eskultoreak bere sortze jardueraren alderdi handi bat eskaini zion gatazka horri.

Oteizaren pentsamoldeko berezko kontzeptu hori sakon aztertzen da, orain, El muro de Jorge Oteiza. Un sistema para proyectar en el espacio argitalpenean. Lan honek jaso egiten du Alcalá de Henareseko Unibertsitateko Arkitektura Eskolako Arkitektura Proiektuen Arloko arkitekto eta irakasle Joaquin Lizasoainen tesia, Jorge Oteiza Fundazio Museoak eta Euskal Herriko Arkitektoen Elkargoaren (COAVN) Nafarroako Ordezkaritzak Eguesibarko Udalarekiko lankidetzan editatua. Monografia hau Jorge Oteizaren pentsaera estetikoaren inguruko ikerkuntzaren esparruan biltzen den Prometeo bildumako zazpigarren titulua da. Argitalpenak Reusko Unibertsitateko ikertzaile eta irakasle Gillermo Zuaznabarren hitzaurrea du, eta Oteiza Museoko Artxibotiko testu originalez osatu eranskin dokumental bat halaber.

Jorge Oteizaren murruari buruzko ikerkuntza honetan zehar ibilbide kronologikoa egin da. Horren bitartez, ahalegina egin da sorburuko zertzeladak, haren lehen espresio teorikoaren testuingurua, eta ondoren bere sorkuntzazko adierazpenen eta gogoeta teorikoen bitartez egin zituen berrikuspenak identifikatzeko. Zehazki, Jorge Oteizak Amerikako artistei gutuna (1944) obran hitz egin zuen lehen aldiz murruari buruz, sorkuntzako mekanismotzat azalduz hura, haren bitartez artistek espaziorako bere proposamen berriak azal baititzakete. Kontzeptu horren agerpena artistak heldutasun estetikorantz egin prozesuaren emaitza da, prozesu hori giltzarria izango baitzen ondoren jorratu zituen sorkuntza-prozesuak garatzeko.

Murruaren narratiba eta zertzeladak hiru bloke nagusitan egituratzen dira. Lehenean, haren formulazioaren aurretiko etapa da, Oteizak estatuarekin eta erliebearekin izan lehen esperientziak ikertzen dira, hark pintura eta arkitekturarantz egin hurbilketak, eta zituen interes estetikoen oinarriak. Bigarren blokeak eskultorearen aldi amerikarraren amaieran gertatu murruaren kontzeptu teorikoaren agerpena jorratzen du: murrua espazioan jarduteko sistematzat, espazioa bera artistaren etorkizuneko esperimentazio plastikoaren helburu berri bihurtuta. Azkenekoan, murruak eskulturan eta arkitekturan izan aplikazioak garatzen dira, baina baita Oteizak erabilitako beste adierazpide batzuen bidez izan aplikazioak ere, zinema eta poesiaren bitartez jorratuak esate baterako. Aipatu guztiaz gain, espazioak arteetan eta arkitekturan eragin gogoeta berrien inguruko ikuspegi konparatu bat ere jasotzen du monografiak, 50eko hamarkadako arte-kritikari nagusienen eskutik, tartean baitira Clement Greenberg, Carola Giedion-Welcker, Herbert Read eta Sigfried Giedion; gogoeta horiek Jorge Oteizak espazioaren inguruan egin ekarpen teoriko eta esperimental handia testuinguruan kokatzeko balio dute.

Arlo horien guztien analisiak aukera ematen du murru oteitzarraren interpretazio bat eskaintzeko, fisikotik intelektualera, pertsonaletik kolektibora, sorburu primitibotik artearen egungotasunik gaurkoenera doan bidaia batez; objektibagarriaren zehaztasunari ihes egiten diolarik, murruak artista unibertsal honen sortze prozeduretan aurkitzen ditu bere arrazoi askotarikoak.

Joaquin Lizasoain Urkola arkitektoa da Madrilgo Goi Mailako Arkitektura Eskola Teknikoan, eta arkitekturan doktorea Euskal Herriko Unibertsitatean, Jorge Oteizaren murru kontzeptuari buruzko ikerlan batez. Zenbait arkitektura lehiaketa irabazi ditu, esaterako Kordobako Arkeologia Museoa handitzekoa edo Madrilgo Nave Boetticher birgaitu eta handitzekoa; BBVAren Alcalá kalea, 16ko egoitza historikoaren barne-erreformarako egin lanaz Distinción a la Obra de los Arquitectos COAM 2003-2004 saria jaso du, eta baita lehen saria ere Rehabilitación en Iniciativa Privada del Ayuntamiento de Madrid 2003 deituan ere. Ikertzaile gisa, Jorge Oteizaren figurari buruzko argitalpen batzuetan hartu du parte, esaterako San Agustingo harriak edo Estatuaria megalitiko amerikarraren ulerpen estetikoa-ren edizio kritikoan, eta ZARCH edo Constelaciones y Museos.es aldizkari zientifikoetan ere kolaboratu du. Gaur egun irakaslea da Alcalá de Henareseko Unibertsitateko Arkitektura Eskolako Arkitekturako Proiektuen Arloan.

 

 

2020ko ekintzak

Argitalpen honen aurkezpenak hasiera emango die Oteiza Museoak 2020rako aurreikusita dituen jarduerei. Horien artean askotariko ekintzak izango dira, esaterako Itziar Okariz artista plastikoaren The Statues ikus-entzunezko instalazioaren erakusketa-aurkezpena, martxo eta ekain bitartean egongo baita Museoan ikusgarri. Veneziako azken bienalean aurkeztutako proiektu horretan, autoreak solas egiten du zenbait garaitako busto eta artelan batzuekin, tartean direla Altzuzako museoaren bildumako Oteizaren pieza batzuk ere. Ekainetik aurrera, Museoak Saenz de Oizaren sorkuntza-ibilbidea eta pentsamendu arkitektonikoa aztertuko dituen erakusketa bat hartuko du. Horretan, espezifikoki analizatuko dira arkitektoak Jorge Oteizarekiko lankidetzan garatu zituen proiektuak, Juan Huarteren figura zela eraikuntza, espazio eta ideia prozesu horietako hirugarren eragilea. Erakusketak, dagokion argitalpenaz gain, maketa, plano, krokis, argazki eta beste elementu dokumental batzuk edukiko ditu, Oteiza Museoaren bildumako Oteizaren zenbait obrarekin batera, eta amaiera emango dio Saenz de Oizaren mendeurrena ospatzeko abian jarritako ekintza sortari. Museoak, bere aldetik, Uharteko Arte Garaikideko Zentroarekin batera garatzen ari den Hazitegia programarekin jarraituko du, Fermin Jimenez Landa artistaren proiektu batekin, Jorge Oteizaren inguruko arte sorkuntza garaikidea sustatzeko bidean.

Arlo editorialean, Jorge Oteizaren Hitzaren Katalogo Arrazoitua egiten hasiko da 2020an Museoa. Joaquim Dolls-ek garatuko duen proiektuak zenbait urte beharko ditu osatzearren, eta Oteizak bere sorkuntza ibilbidean zehar egindako idazlanen analisi kritikoa proposatuko du, haren Eskulturaren Katalogo Arrazoituan jasotako eskultura-lanaren analisia itxiz horrenbestez; azken honi dagokionez, aurten gaztelaniazko edizioaren ale berriak inprimatuko dira. Ikerkuntzaren arloa osatzeko, berriz, GAUR Taldearen esangurari buruzko monografia bat izango da, eta Javier Pueyoren “Estética contemporánea. Cajas Metafísicas de Jorge Oteiza. Tres lecciones de tinieblas de José Ángel Valente” obraren edizioa; horiez gain, Oteizak basilikan egin lanen 50. urteurrena ospatzeko ekitaldiak amaitzeko, “Oteiza eta Arantzazuko estatuaria, 1950-1969” monografia handia izango da, Oteiza Museoko kontserbatzaile Elena Martinen eskutik.